Kościół w Starym Gostyniu p.w. św. Marcina według najstarszego istniejącego dokumentu z 1301r. musiał już istnieć w wieku XI czy XII, ponieważ Mikołaj Przedpełkowicz - wojewoda Kaliski i dziedzic wsi Stary Gostyń ufundował szpital i nie istniejący już dzisiaj Kościół św. Ducha (spłonął w 1788r.) na przedmieściu gostyńskim i połączył go na zawsze z Kościołem Starogostyńskim, który prawdopodobnie był jeszcze drewniany. Rok 1301 uchodzi zatem umownie jako rok Fundacji murowanego Kościoła Starogostyńskiego, gdyż po raz pierwszy jest on wspomniany w dokumencie pisanym.

Tablica upamiętniająca fundację kościoła

Kiedy dzisiejszy Kościół został zbudowany, trudno dokładnie określić, gdyż w aktach parafialnych nie ma o tym wzmianki. Jedynie na podstawie oględzin i badań fundamentów Kościoła, które pochodzą z wczesnego gotyku wynika, że musiał on być budowany w początkach XIV wieku i to prawdopodobnie przez pobliskich Benedyktynów z Lubinia, którzy mieli zleconą nad nim opiekę.

Ten stary Kościół był mały (11.40 dł./8 sze) i dlatego ze względu na wzrastającą liczbę parafian został powiększony o długość nawy i przywrócony do pierwotnego stylu gotyckiego za ks. Ludwika Sobkowskiego w latach 1910 - 1912 i konsekrowany przez bpa Edwarda Likowskiego w 1912 roku.

Obecny Kościół po rekonstrukcji i dobudowie zachował swój pierwotny styl wczesnogotycki, chociaż obecnie ma wyposażenie barokowe. W kościele znajdują się m.in.: główny Ołtarz barokowy z r. 1706 z cudownym zasłanianym wizerunkiem M.B.Starogostyńskiej z r. 1645 i wizerunkiem św. Marcina Bpa - patrona Kościoła.

Ołtarz główny

Dwa ołtarze boczne pochodzą z pocz. XIX wieku i przedstawiają: pierwszy - Chrystusa Ukrzyżowanego, a wyżej św. Rocha, a drugi - św. Benona, a wyżej św. Barbarę. Obraz Chrystusa jest zasłaniany obrazem św. Rodziny, a obraz św. Benona - obrazem św. Benedykta. Ambona pochodzi z 1706 roku, Chrzcielnica z 1717 roku, Konfesjonały z 1724 roku. W Kościele znajdują się współczesne (XXw.) Figury świętych (rzeźba ludowa). Ofiarodawcą figur był prof. Stanisław Helsztyński - Skorupka z Kosowa, a rzeźbiarzem ludowy artysta - Andrzej Majchrzak z Karchowa.

Było wolą fundatora Mikołaja Przedpełkowicza, aby proboszczami Kościoła Starogostyńskiego byli Ojcowie Benedyktyni z pobliskiego Lubinia k/Kościana. Pełnili oni te funkcję przez przeszło 5 wieków (1301-1874). Ostatnim benedyktyńskim proboszczem w Starym Gostyniu był od 1834 do 1974r. O. Władysław Wojciechowski, który zmarł w 1874r. o czym świadczy tablica pamiątkowa umieszczona na szczytowej ścianie Kościoła od strony wschodniej.